Tuy nhiên, nếu so sánh với nội dung đăng trên báo Cửu Quốc ngày 27/3/1946, chúng ta có thể thấy một sự thật đáng chú ý là nhiều trích dẫn hiện nay không đúng với nguyên văn. Sự thiếu chính xác ở một số câu hoặc thiếu trích dẫn đòi hỏi ngành thể thao phải nghiêm túc kiểm tra và sửa lại một tài liệu có tầm quan trọng lịch sử đặc biệt.
Độ lệch dài hơn
Khi đọc dòng tiêu đề “Hàng ngày tôi rèn luyện” dưới hình ảnh Bác Hồ nâng tạ bằng hai tay trong cuốn “Chủ tịch Hồ Chí Minh với môn thể dục thể thao” (Nhà xuất bản Thể thao xuất bản năm 2007), tôi tưởng tiêu đề đó sai nhưng nhà báo kỳ cựu Trương Hồ lại viết trong sách. Bài báo “Sức khỏe và Thể hình” từ lâu đã được coi là lời kêu gọi của ông trong ngành thể thao. Bài viết này được đăng ngày 27/3/1946 trên số 199 của báo Cửu Quốc, cơ quan tuyên truyền và chiến đấu của Bộ chỉ huy Việt Nam.
Tuy nhiên, qua nhiều năm, những mâu thuẫn trong nội dung lời kêu gọi toàn dân tập thể dục không phải là chuyện nhất thời mà đã tồn tại từ rất lâu. Rõ ràng nhất trong số đó là việc thay đổi câu “Dân mạnh, nước thịnh” thành “Dân mạnh, nước thịnh” hoặc đổi câu “Một mình, tôi tập thể dục hàng ngày” thành “Một mình, tôi tập thể dục hàng ngày”.
Để tìm hiểu thêm, tôi tra cứu bài “Sức khoẻ và thể hình” trên báo Cửu Quốc ngày 27/3/1946 tại Thư viện Quốc gia Việt Nam. Và đây là văn bản gốc:
Chủ tịch Hồ kêu gọi nhân dân tập thể dục
Sức khỏe và thể lực
Giữ gìn dân chủ, xây dựng đất nước, tạo dựng cuộc sống mới – tất cả đều cần có sức khỏe tốt để thành công. Mỗi người yếu, cả nước yếu, mỗi người mạnh, cả nước mạnh.
Vì vậy, nhiệm vụ của mỗi người yêu nước là chơi thể thao và nâng cao sức khỏe. Nó không tốn kém gì và rất khó khăn. Nam nữ già trẻ ai cũng nên làm và ai cũng làm được. Hãy tập thể dục một chút mỗi ngày khi thức dậy. Nếu bạn luyện tập mỗi ngày, máu sẽ lưu thông và tâm trí bạn sẽ viên mãn. Đây là sức khỏe.
Bộ Giáo dục có Vụ Giáo dục thể chất có nhiệm vụ tư vấn, khuyến khích người dân tập thể dục để duy trì và nâng cao sức khỏe.
Dân mạnh thì nước mới thịnh. Tôi hy vọng rằng đồng bào của chúng tôi sẽ cố gắng chơi thể thao. Cá nhân tôi tập luyện hàng ngày.
Hồ Chí Minh.
Điều đáng chú ý là ba ngày sau, trong số 1 ngày 30/3/1946, tờ báo Việt Khôi, cơ quan quảng bá các môn thể thao quần chúng của Cục Giáo dục Thể chất Trung ương đã đăng lại bài “Sức khỏe và Giáo dục Thể chất” trong Tuyên bố của Ban Giáo dục Thể chất Trung ương về Phong trào Giáo dục Thể chất Việt Nam. Và bài “Sức khỏe và thể hình” cũng nằm trong “Hồ Chí Minh: Toàn tập, tập 4 (1945-1946)”, tr. 241, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2025.
Câu hỏi đặt ra là tại sao đoạn trích lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh đôi khi không đầy đủ và sai lệch so với đoạn văn đã công bố ở trên. Chẳng hạn, trong cuốn “60 năm Giáo dục thể chất và Thể thao Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng và Đất nước” của Ủy ban Thể thao (cũ), chưa kể những câu rút gọn, thêm chữ, thêm câu, trong lời kêu gọi toàn dân chơi thể thao của Chủ tịch Hồ Chí Minh, so với nguyên bản, thiếu câu “Bộ Giáo dục có phòng khám thể thao, mục đích là để tư vấn, khuyến khích nhân dân rèn luyện, giữ gìn và nâng cao sức khỏe”.
Bài “Sức khoẻ và thể hình” đăng trên báo Việt Khôi ngày 30/3/1946.
Từ nguyên văn đến những cột mốc lịch sử của ngành
Ngay sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký và ban hành các văn bản quan trọng về tổ chức và phát triển phong trào thể thao trong cả nước, trong đó có Nghị định số 14, Nghị định 38 về thành lập cơ quan chịu trách nhiệm về công tác này. Đây là những văn kiện đặt nền tảng tổ chức cho thể thao cách mạng.
Về lý do tại sao lại có 2 nghị định như vậy, điều đáng nói là vào thời điểm công bố Nghị định số 14 ngày 30/1/1946, Chính phủ lâm thời được thành lập lại với 14 bộ, trong khi tại thời điểm công bố Nghị định số 38 ngày 27/3/1946, kỳ họp thứ nhất Quốc hội thành lập chính phủ chính chỉ gồm 10 bộ. Mục đích của Nghị định số 38 là chuyển đổi tổ chức bằng cách sáp nhập Cơ quan Thanh niên với Cơ quan Thể thao thuộc Bộ Giáo dục Quốc gia. Vì vậy, Nghị định số 38 tiếp tục thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ đề ra tại Nghị định số 14. Đồng thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đăng trên báo Cửu Quốc lời kêu gọi toàn dân tập luyện thể thao, coi trọng tư tưởng chỉ đạo, rèn luyện nên ngày 29/01/1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng đã quyết định tuyên bố ngày 27/3 hàng năm là Ngày Thể thao Việt Nam hay Ngày Truyền thống của ngành Thể thao Việt Nam.
Vì thực tế này, nhiều đại diện ngành cho rằng đã đến lúc phải so sánh, công bố và thống nhất sử dụng nguyên văn bài “Sức khỏe và thể hình” đăng trên báo Cửu Quốc ngày 27/3/1946 trong các văn bản chính thức, đồng thời rà soát lại nội dung dùng trong công tác tuyên truyền. Theo nhà báo Trương Xuân Hùng, những giá trị tư tưởng, lịch sử mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại chỉ có thể hiểu và truyền tải trọn vẹn bằng cách khôi phục từng chữ về nguyên dạng.
Theo nhà báo kỳ cựu 86 tuổi, người đã làm việc trong ngành thể thao 70 năm, sau khi trở lại làm việc tại báo Thể thao Việt Nam năm 1961, trước ngày sinh nhật Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5), ông đã nhận được công hàm của người đứng đầu tờ báo thông tin về lời kêu gọi toàn dân chơi thể thao. Sau khi xin cơ quan viết thư giới thiệu, ông đến Thư viện Quốc gia Việt Nam và mất hai ngày tìm được bài viết này trên trang 1, số 199 của báo Cửu Quốc ngày 27/3/1946.
Vì không có máy ảnh nên anh chỉ có thể chép lại bài viết. Điều đáng chú ý là ban lãnh đạo Báo Thể thao Việt Nam sau đó đã biên tập bài viết này để đăng vào ngày 19/5. Đây có thể coi là nguồn gốc của những biến thể sau này, mặc dù trên báo Việt Khoe cách gọi đã được đổi ở ba chỗ: “Bộ Giáo dục” thành “Bộ Giáo dục”, “Phòng khám thể chất” thành “Phòng khám thể chất” và “Gyen” thành “Gang” hoặc trong “Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 4”. (1945-1946)”, tr. 241, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2025, “dạy” được đổi thành “dạy”.
Những khác biệt trong cách hiểu và sử dụng tài liệu lịch sử nêu bật yêu cầu quan trọng là tất cả các tài liệu quan trọng trong ngành, đặc biệt là tài liệu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, phải được nhận diện và sử dụng chính xác, thống nhất, nhất là khi ngành thể thao năm nay kỷ niệm 80 năm truyền thống và 80 năm lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Lời kêu gọi của Người như kim chỉ nam chỉ đường cho công tác thể thao cách mạng xưa và nay, bởi “Muốn giữ vững dân chủ, xây dựng đất nước, tạo dựng cuộc sống mới, cái gì cũng cần có sức khỏe mới thành công” hay “Dân mạnh thì nước mới thịnh”.
Theo Giám đốc Sở Thể dục Thể thao Nguyễn Danh Hoàng Việt, khi sử dụng tài liệu lịch sử, tinh thần của ngành là sử dụng tài liệu gốc để hạn chế, ngăn chặn triệt để tình trạng trích dẫn sai về sau, chứ không chỉ đưa tài liệu công bố vào những ngày kỷ niệm trước đó. Điều này nhằm bảo đảm tôn trọng các văn bản chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và giúp mọi người hiểu rõ hơn tâm tư, mong muốn của mình cũng như cội nguồn của phong trào thể thao cách mạng hơn 80 năm qua.
BÀI VÀ HÌNH ẢNH: MẠNH HẢO
