Sự nghiệp chuyên môn của ông Nguyễn Văn Thân trải dài trên nhiều lĩnh vực từ giáo dục, nghiên cứu khoa học đến quản lý tài chính. Sau khi làm giảng viên tại Đại học Tây Nguyên và nghiên cứu viên tại Viện Khí tượng Thủy văn từ năm 1978 đến năm 1985, ông dành gần 10 năm ở Ba Lan để hoàn thành chương trình tiến sĩ tại Đại học Warsaw (Ba Lan).
Trở về Việt Nam vào giữa những năm 1990, ông trực tiếp tham gia hoạt động của tổ chức tài chính với tư cách là Chủ tịch Ngân hàng Quốc tế tại Hà Nội từ tháng 8/1994 đến tháng 6/1997. Đồng thời, ông giữ chức Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty TNHH Việt Thắng cho đến năm 2005.
Một bước ngoặt quan trọng trong hồ sơ cá nhân của ông là việc ông chính thức từ bỏ quốc tịch Ba Lan vào năm 2016. Quyết định này được đưa ra ngay trước khi ông ứng cử vào Quốc hội khóa 14 nhằm đảm bảo tính độc đáo hợp pháp của quốc tịch. Quyết định nhập quốc tịch Việt Nam của ông phù hợp với sự nghiệp chính trị chuyên nghiệp của ông tại cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất trong hai nhiệm kỳ liên tiếp (nhiệm kỳ XIV và XV).
Ông Nguyễn Văn Thân, Đại biểu Quốc hội khóa 15, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam. Ảnh: Nguyễn Hải
Là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam (VINASME) từ đầu năm 2016 đến nay, ông đại diện cho tiếng nói của khu vực doanh nghiệp chiếm 96% cả nước. Ông còn giữ các chức vụ quan trọng như Phó Chủ tịch Hội đồng Tư vấn cải cách thủ tục hành chính của Thủ tướng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, trực tiếp tham gia phản biện các chính sách kinh tế vĩ mô.
Trọng tâm nỗ lực của ông Nguyễn Văn Thân hiện nay là 5,4 triệu hộ kinh doanh cá thể, nhóm đóng góp lớn vào GDP nhưng chưa có tổ chức đại diện chính thức.
Theo dữ liệu khảo sát, khu vực này phải đối mặt với rủi ro cao từ hàng giả, hàng lậu cũng như chi phí tuân thủ không chính thức cao. Ông lưu ý rằng việc tích hợp 5,4 triệu công ty vào một hệ sinh thái có tổ chức là nhiệm vụ cấp bách nhằm bảo vệ các quyền hợp pháp và thúc đẩy quá trình chuyển đổi kỹ thuật số.
Ngoài lĩnh vực kinh tế, ông còn mở rộng hơn nữa tầm ảnh hưởng của mình vào cuối năm 2025 khi được bầu làm Chủ tịch Hiệp hội Âm nhạc Cổ điển Việt Nam nhiệm kỳ 2025-2030, với mục tiêu huy động các nguồn lực xã hội hóa để phát triển ngành văn hóa phù hợp với định hướng chiến lược của đất nước.
Ông Nguyễn Văn Thân tham gia bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa 16 tại Đơn vị bầu cử số 11 (TP.HCM) và đề ra chương trình hành động tập trung tạo hành lang pháp lý minh bạch, tháo gỡ những vướng mắc pháp lý.
Ông hứa sẽ ưu tiên hoàn thiện các quy định về thuế, mặt bằng sản xuất, tiếp cận vốn dành riêng cho hộ kinh doanh, đồng thời giám sát chặt chẽ quá trình cải cách hành chính ở TP.HCM để giảm thiểu thủ tục rườm rà, gây lãng phí cho doanh nghiệp.
Ông mong muốn phản hồi nhanh chóng những kiến nghị chặt chẽ từ thực tiễn sản xuất thông qua các kênh liên hệ cử tri trực tuyến và diễn đàn chuyên đề. Đồng thời, ông cho rằng, thúc đẩy đầu tư vào giáo dục, y tế và nguồn nhân lực có chất lượng là giải pháp cơ bản để nâng cao năng suất lao động và khả năng cạnh tranh bền vững của khu vực kinh tế tư nhân trong dài hạn.
