Giám đốc sở khởi nghiệp và công ty công nghệ tin chắc rằng khởi nghiệp không chỉ cần vốn mà còn cần môi trường thử nghiệm được hỗ trợ bởi các công ty lớn.
Tại Ngày hội Đổi mới sáng tạo chiều 15/1, ông Hoàng Ngọc Nhân, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thử nghiệm cơ hội với các startup Việt, tức là có được những khách hàng đầu tiên tham gia.
Theo ông Nhân, các giải pháp đổi mới chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi xuất phát từ nhu cầu thực tiễn. Nhiều startup Việt có công nghệ tốt nhưng đang gặp khó khăn do thiếu môi trường thử nghiệm trong điều kiện vận hành thực tế. Nhiều công ty lớn hiện nay có nhu cầu đổi mới rõ ràng nhưng lại gặp khó khăn trong việc tìm ra giải pháp linh hoạt.
Một sản phẩm trưng bày tại Ngày hội Khoa học Công nghệ 2025 vào tháng 5/2025. Ảnh: Giang Huy
Về mối quan hệ giữa hai thành phần trên, giám đốc cho rằng vai trò của các công ty lớn trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo không chỉ là mua giải pháp. Họ có thể là nơi các công ty khởi nghiệp có thể xác minh và hoàn thiện những ý tưởng mới. Để đạt được điều này, ông Nhân khuyến nghị các công ty sẵn sàng chia sẻ các vấn đề về vận hành, quản lý dữ liệu và trải nghiệm khách hàng, từ đó tạo điều kiện cho các startup thử nghiệm trong tầm kiểm soát.
Quan trọng hơn, họ phải sẵn sàng tiếp tục tạo cơ hội cho các doanh nghiệp khởi nghiệp nếu giải pháp tỏ ra hiệu quả.
Ở góc độ quản lý, ông Nhân nhận thấy các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp thường nhắc đến vốn nhưng cơ hội thử nghiệm cũng rất quan trọng. “Nếu muốn startup Việt vươn ra thế giới, chúng ta cần tạo ra thị trường quê nhà đủ rộng mở để họ phát triển”, vị giám đốc nói. “Trò chơi trên sân nhà” ở đây không mang tính bảo hộ mà tạo ra một môi trường minh bạch, sẵn sàng cho các giải pháp mới.
Khi các startup đủ lớn, Việt Nam chủ động mở cửa cho họ thử nghiệm và triển khai. Lúc này, các công ty đồng hành ở giai đoạn đầu cũng được hưởng lợi từ các giải pháp phù hợp.
Ông Hoàng Minh Hưng, Tổng giám đốc Tasco, cho biết các đơn vị trong hệ sinh thái của Tasco đã chủ động đưa ra hơn 30 bài toán vận hành thực tế để thu hút giải pháp công nghệ từ các startup.
Đại diện cho “bệ đỡ” khởi nghiệp, ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), đề xuất tầng lớp doanh nhân công nghệ trẻ cần “khai thác” các mối quan hệ trong hệ sinh thái, bao gồm các công ty lớn, tổ chức và nhà nước.
Ví dụ, giảng viên và nhà nghiên cứu tại các trường đại học có thể đóng vai trò cố vấn, đề xuất cách tối ưu hóa giải pháp công nghệ hoặc sử dụng danh tiếng hiện có của họ để bảo đảm cho sản phẩm mới của một công ty khởi nghiệp. Ông Thịnh nói thêm: “Bản chất của mọi giao dịch kinh doanh và quyết định đầu tư là nhìn vào con người chứ không phải sản phẩm”.
Với nhà nước, startup bỏ qua nhiều hướng dẫn hỗ trợ. Chẳng hạn, bằng cách nộp đơn xin hỗ trợ lên Bộ Tài chính, các công ty khởi nghiệp có thể giảm 50% chi phí thuê coworking space, thuê thiết bị, mặt bằng. Các công ty nước ngoài mà NIC hợp tác như Amazon và Google cũng hỗ trợ các giải pháp về vốn hoặc công nghệ.
Trao đổi với VnExpress, bà Vy Lê, đồng sáng lập Do Ventures thừa nhận số lượng startup được chứng nhận là công ty công nghệ tư nhân tại TP.HCM còn thấp. Ngay cả với các đơn vị được chứng nhận, ít công ty khởi nghiệp hiểu được quy trình và thủ tục để nhận được ưu đãi. Bà Vy cho biết chính quyền đã nhận thức được tầm quan trọng của truyền thông chính trị và các chi tiết của quy trình thụ hưởng nhưng cần phải thúc đẩy hơn nữa.
Theo báo cáo đánh giá hệ sinh thái khởi nghiệp do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố tháng trước, hiện có hơn 4.000 công ty khởi nghiệp và hai kỳ lân ở Việt Nam. Việc thiếu nguồn nhân lực R&D (nghiên cứu và phát triển) và “cố vấn” chuyên nghiệp cũng là trở ngại khiến Việt Nam khó phát triển các công nghệ cốt lõi. Tuy nhiên, các biện pháp hỗ trợ phụ nữ, sinh viên và khởi nghiệp được kỳ vọng sẽ giúp cải thiện tình hình.
Thùy Trường
